Thì thầm chuyện vừng, chuyện lạc với hương vị miền quê

Thì thầm chuyện vừng, chuyện lạc với hương vị miền quê

Ẩm thực Đời sống Gia đình Sự kiện trong tuần Tâm sự Văn hóa Xã hội

Ngày còn thơ bé tâm hồn bướng bỉnh của tôi thường được ngoại ru ngủ bằng những câu chuyện cổ tích bình yên và hạnh phúc.

Những câu chuyện về bao thứ bé nhỏ vẫn tồn tại xung quanh cuộc sống, ngày nào tôi cũng nhìn, cũng nếm nhưng chẳng bao giờ để ý. Chỉ đến khi màn đêm buông xuống, chui vào trong tấm màn ngan ngát hương trầu, lắng nghe giọng âm ấm của ngoại thủ thỉ, bao điều đơn giản ấy bỗng hiện lên với sắc màu khác, cũng có tâm hồn và dáng điệu riêng. Như chuyện vừng, chuyện lạc với hương vị miền quê

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền Trung khắc nghiệt, nơi những cơn bão đi qua mà nỗi đau và sự khốn khó thì còn lại, mới thấm thìa hết vị mằn mặn mồ hôi của lọ muối vừng (muối mè), muối lạc (muối đậu). Thế mà hồi còn bé, tôi chẳng đủ nhạy cảm để thấu hiểu điều đó. Có khi trèo lên chiếc bàn cao nhất, xì xụp húp bát cháo lõng bõng hay bát cơm nguội với muối vừng, muối lạc; dưới chân nước hì hụi chảy xiết và trên mái nhà, dù đã được các chú trám vá bằng mọi thứ vẫn còn những hạt nước to tướng ném thẳng vào mặt, với tôi có khi lại là niềm thích thú. Sau cơn mưa to ơi là to ấy, lũ trẻ bọn tôi sẽ í ới gọi nhau đi lội nước.

Thì thầm chuyện vừng, chuyện lạc với hương vị miền quê - Ảnh 1

Trên mặt nước đục ngầu, thỉnh thoảng lại vớt được cái rổ, cái rá, những chiếc áo nhàu nhò, lấm lem bùn đất hay lượm mấy chiếc vung nồi nằm chìm nghỉm phía dưới, đợi đến một ngày tạnh ráo đem bán cho mấy cô buôn lông gà, lông vịt. Rồi cầm số tiền nhăn nheo ấy đổi lấy vài hào kẹo kéo. Đâu biết nỗi lo âu hằn sâu trong cả nụ cười hiền hậu của ngoại, mỗi buổi chiều cặm cụi bên bếp lửa rang vàng những hạt vừng, hạt lạc. Những cây vừng, thật lạ, luôn rung rinh và rạng rỡ dưới ánh nắng gay gắt dẫu thân hình mảnh dẻ và yếu ớt. Lá thì xanh ngắt và ram ráp như bàn tay cô bé nhà nghèo sớm biết chăm chỉ làm việc để đỡ đần mẹ cha.

Đặc biệt là hoa, màu hoa nhạt nhoà giữa cái vui vui của điệu hồng và nỗi buồn, lo xa của sắc trắng. Chính từ mấy bông hoa be bé hiền lành và dịu nhẹ ấy, mà hạt vừng sinh ra, mang vị mặn trong lọ muối vừng của ngoại, giòn thơm trên những lớp bánh đa nướng vừa lửa. Trước khi rang vừng, bao giờ ngoại cũng cho vào cái rá sạch mẩy cho hết những hạt lép nhẹ hều. Rang vừng nên cho thêm một ít muối, có vậy loại hạt nhạy cảm ấy mới không bỏ vào chảo là cháy ngay. Chiều tối, bao giờ ngoại cũng rang vừng thật xuê, khô ron, ngả sang màu vàng nhạt, như thế́ mới dậy mùi thơm đặc trưng. Để nguội, rồi giã thật nhỏ và mịn cùng với muối sau đó cho vào lọ. Và thế là kệ mưa, kệ gió…

Vừng là thứ có thể thêm vào nhiều món ăn để gợi mùi, tăng vị. Nhưng với bánh đa, bánh tráng, vừng trở thành một trong hai nguyên liệu chính. Gạo ngâm xay ướt, tráng cùng với lớp vừng rắc dày trên mặt bánh rồi đem phơi khô. Khi dùng đến có thể nướng trên bếp than hoa, cho vào miệng vị giòn của bánh tan ngay trên đầu lưỡi và chất thơm của vừng còn quyến luyến mãi không thôi. Bây giờ, người ta hay ăn bánh đa rán, thứ bánh đa có pha thêm màu đỏ của gấc, khi cho vào chảo dầu thì phồng to như bông hoa gạo rực rỡ vẫn nở hết mình mỗi độ tháng ba. Tôi thì không thích vị gấc trong thứ bánh quê mùa ấy cho lắm.

Cái màu đỏ thì đến chói mắt và vị nồng nồng thì át cả hương thom dìu dịu của vừng. Lạc thì khác, dẫu thế nào cũng chiếm ưu thế hơn, trước hết là nhờ cái thân mình tròn mẩy, căng đầy nhựa sống. Lạc cũng có “phạm vi phủ sóng” rộng hơn, người lớn có thể vừa nhâm nhi chén rượu vừa nhấm nháp mấy hạt lạc rang, nhạt hơn thì lạc luộc. Trẻ con thì chẳng cần, mà có khi cần cũng không được đụng đến rượu, thì chỉ cần một vốc lạc mẹ để riêng phần, thủ sẵn trong túi áo là có thể ung dung ngồi trên bờ đê mà chăn trâu suốt cả buổi chiều.

Thì thầm chuyện vừng, chuyện lạc với hương vị miền quê - Ảnh 2

Sau bữa com tối, dưới ánh sáng của ngọn đèn dầu tù mù, tôi thường cùng ngoại đóng những túi lạc rang giòn vào túi bóng, để sáng mai, khi tôi còn đang say giấc, ngoại đã kịp đi bỏ mối cho những nhà hàng trong huyện. Để có mẻ lạc ngon, thơm mà không cháy và rang được nhiều trong một mẻ, ngoại tôi rang cùng với cát sạch. Khi lạc chín đều thì sàng cho hết cát. Mà quên mất, cái món lạc rang uống rượu phải có thêm một ít húng lìu, như vậy mới tăng mùi thơm, và lạc đột nhiên có vị béo ngọt ngây ngầy. Đợi đến lúc nguội, tôi mới hối hả cho vào túi nilông nhỏ, thỉnh thoảng lại tự thưởng cho mình vài hạt.

Chẳng hiểu có phải vì đóng lạc cho ngoại nhiều quá hay không mà bây giờ đi đến đâu, đôi khi chỉ đơn thuần nhìn thấy mấy gánh hàng rong bán cơm nắm muối vừng, muối lạc, trong tôi lại hiện lên vẹn nguyên những ngày tháng khôn khó mà êm đềm thời thơ ấu. Lạc thì đặc biệt nên duyên với các món nộm, từ nộm rau muống, nộm đu đủ đến nộm gà, nộm bò khô. Tất cả gia vị và nguyên liệu cầu kỳ của món nộm sẽ trở nên lạc lõng với nhau lắm nếu không có vị bùi bùi của lạc rang. Mà với lạc cũng không nên giã nhỏ và mịn như vừng. Không thể dùng một công thức chế biến với tất cả các món ăn. Lạc chỉ nên giã ba, giã tư có thế mới không uổng phí bao nhiêu công sức cố rang cho thật giòn, thật thơm.

Dẫu tuổi thơ đã đi qua, nhưng cũng giống như bao câu chuyện thấm đẫm hương trầu của ngoại, vừng và lạc vẫn còn đó, để thì thầm kể chuyện mình cho ngày nay và cả mai sau nữa…

Nguồn tổng hợp

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *