6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt

Bí ẩn khoa học Khoa học Khoa học đời sống Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Chưa bao giờ thế giới động vật hết khiến chúng ta ngạc nhiên vì những sự thực vô cùng bất ngờ và không thể đoán trước được.

Các loài vật, dù cho bão táp mưa sa, dù nóng chảy mỡ hay lạnh cực độ, chúng vẫn phải tìm cách để sinh tồn. Và sau đây là những loài có khả năng sống sót qua những điều kiện thời tiết kinh khủng bậc nhất. Dưới đây là 6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt. 

Kiểu săn mồi độc chiêu của một loài cá

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 1

Nhũng chú cá thuộc loài Toxotes (loài cá nước ngọt thường sống ở Indonesia và Australia) có một kiểu săn mồi “độc nhất vô nhị” trong thế giới động vật. Khác với những loài động vật sống trong nước khác, mục tiêu của những chú cá Toxotes không phải những loài phù du sống trong nước mà thường là những loài côn trùng, bò sát sống trên cạn. Khi gặp con mồi, chúng thường “bắn” ra một tia nước mạnh và vô cùng chính xác. Khi con mồi rơi xuống nước vì “trúng đạn”, kẻ săn mồi sẽ lao đen để đánh chén.

Mới đây, một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Erlangen-Nurnberg ở Erlangen (Đức) đã khám phá thêm một điều còn đáng ngạc nhiên hơn nữa ở loài cá này: loài cá Toxotes có khả năng điều chỉnh lượng nước cho một lần “bắn” tuỳ thuộc vào kích thước của con mồi lọt vào tầm ngắm, chứ không phải điều chỉnh tốc độ tia nước như người ta từng nghĩ. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật ghi hình cực nhạy và độ phân giải cực cao (5.000 hình/giây) để ghi lại những dòng nước do loài cá này “bắn” ra.

Các nhà khoa học cũng nhận ra rằng khả năng săn mồi kỳ diệu này hoàn toàn bẩm sinh. Sau 2 năm nuôi nhốt trong môi trường nhân tạo kể từ khi mới chào đời với cách cho ăn bình thường, loài cá này vẫn không hề đánh mất khả năng thiên phú đặc biệt này. Theo tính toán của các nhà khoa học, nếu tăng gấp đôi lượng nước cho mỗi lần “bắn”, loài cá này phải mất gấp đôi năng lượng so với bình thường, còn nếu tăng tốc độ lên gấp đôi, năng lượng mất đi phải tăng lên gấp bốn lần.

Trò bịp bợm của một loài giun ký sinh

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 2

Loài kiến nhiệt đới thuộc họ Cephalotes atratus thường bị nhiễm bởi một loại giun tròn sống ký sinh. Không chỉ ăn bám thân chủ của mình, loài giun ký sinh này còn giở trò bịp bợm vô cùng ma mãnh. Một khi đã cư ngụ trong cơ thể của vật chủ, loài giun ký sinh này khiến cho phần đầu và bụng của những chú kiến cần cù, tội nghiệp trở thành những quả mọng màu nâu đỏ có khả năng di động, gây sự chú ý của những chú chim thích ăn quả mọng. Thật vậy, phần đầu và bụng của con kiến trở nên dày hơn, căng phồng và có màu nâu đỏ trông ngon lành như những quả mọng trên cành. Ngoài ra, một khi nhiễm phải loài giun ký sinh này, những chú kiên này đâm ra thích leo trèo trên những cây mang nhiều quả mọng.

Sau thời gian dài nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy rằng loài ký sinh này làm vậy để “dụ” chim chóc nuốt vào bụng những “quả mọng di động” này. Sau đó, chim thải phân ra ngoài mang theo trứng của những loài giun ký sinh. Và đến lượt mình, những chú kiến khác lại trở thành “nạn nhân” khi ăn phải phân chim nhiễm giun. Điều này giúp họ hàng nhà giun dễ dàng phát tán, xâm nhập vào những tổ kiến mới. Vòng đời lẩn quẩn của họ hàng nhà kiến cứ thế bị điều khiển bởi loài ký sinh trùng quái ác này. Đây là trường hợp đầu tiên một loài ký sinh khiến cho vật chủ trở nên giống trái cây mà các nhà khoa học đã phát hiện.

Khi da mẹ trở thành “sữa béo”

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 3

Mới đây, một nhóm khoa học gia vô cùng ngạc nhiên khi nghiên cứu về cách chăm sóc con cái của một loài bò sát có tên caecilian thuộc họ Gymnophiona thường sông trên những ngọn đồi Taita (thuộc miền đông bắc Kenya). Caecilian có hình dáng giống con giun và dài khoảng 30cm. Loài bò sát này có cách chăm sóc con thuộc hạng kì dị nhất trong thế giới động vật. Sau khi sinh con, da của caecilian mẹ trở nên dày hơn và chứa nhiều chất dinh dưỡng nhằm mục đích cung cấp dưỡng chất cho đàn con. Và cứ thế, lũ caecilian non tiếp nhận chất bổ được tiết ra từ da của mẹ. Không dừng lại ở đó, chúng còn xé và nhâm nhi từng mảnh da của mẹ nữa.

Gần đây kênh truyền hình BBC đã phát bộ phim tài liệu của Sir David Attenborough, người đầu tiên quay được cảnh những chú caecilian non xé da của mẹ ăn một cách ngon lành trong vòng 10 phút. Theo các chuyên gia, những chú caecilian non thường ăn da của mẹ cứ 3 ngày 1 lần và thường ăn vào ban đêm. Caecilian mẹ hầu như không hề hấn gì do việc mất đi những lớp da này và những chú caecilian con được mẹ cho ăn đều đặn theo cách thức đặc biệt này. Thiên nhiên  cũng phú cho những chú caecilian non những cái răng đặc biệt để xé và lột da của mẹ. Kiểu nuôi con đặc biệt này cho thấy tình mẫu tử cao đẹp thể hiện vô cùng phong phú trong thế giới tự nhiên!

Lấy độc trị độc!

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 4

Trong tự nhiên có nhiều loài rắn có nọc độc, một vài loài có nọc độc rất mạnh, có thể gây nguy hại cho tính mạng cọn người, nhưng cũng có nhiều loài rắn thiếu hẳn nọc độc hoặc nọc độc rất yếu ớt. Như chúng ta đã biết, nọc độc vừa là cần câu cơm của họ hàng nhà rắn vừa là vũ khí tự vệ rất lợi hại. Để tự vệ, nhiều loài rắn không có nọc độc hoặc nọc độc yếu thường phải khoác lên mình chiếc áo của những loài rắn nguy hiểm để “hù doạ” những kẻ săn mồi. Nhưng mới đây, các nhà sinh vật học thuộc Đại học Old Dominion ở Norfolk (bang Virginia, Hoa Kỳ) phát hiện một cơ chế kỳ diệu của loài rắn hổ đen (Rhabdophis tigrinus).

Loài rắn này hoàn toàn không có nọc độc, tuy nhiên, chúng thường ăn những loài cóc chứa nhiều nọc độc và chúng có thể trích ra những độc tố từ thức ăn độc này để dự trữ tại các tuyến nọc nằm dưới cổ. Một khi bị tấn công, rắn hổ đen sẽ sử dụng những độc tố từ những tuyến nọc này. Để kiểm chứng, các nhà sinh vật học đã tiến hành so sánh loài rắn R.tigrinus sống ở trên nhiều hòn đảo của Nhật Bản. Trên một số hòn đảo, loài cóc độc sống rất nhiều nhưng trên đảo Honshu vắng hẳn loài cóc độc sinh sống và loài rắn R.tigrinus sống ở đây hoàn toàn không có nọc độc.

Sau thời gian dài nghiên cứu và so sánh, người ta đi đến kết luận rằng loài rắn R.tigrinus hoàn toàn sử dụng nọc độc lấy được từ các loài cóc độc. Các nhà khoa học cũng đã xác định được 6 hoá chất ở trong chất độc của loài rắn này và hy vọng có thể sử dụng chúng vào việc chữa trị chứng tăng huyết áp và những rối loạn huyết áp khác. William Zamer, trưởng nhóm nghiên cứu, còn cho biết: “Phát hiện mới này còn cho chúng ta thấy cơ chế vô cùng phức tạp ẩn chứa bên dưới các mối quan hệ sinh thái và dân chúng ta đến những khám phá quan trọng về những vấn đề sinh học căn bản”.

Không phổi lại có lợi?

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 5

Các nhà khoa học vừa phát hiện loài cóc đầu tiên sống không cần phổi. Loài cóc này sống nhiều trong vùng rừng nhiệt đới thuộc đảo Kalimantan (Indonesia) với tên khoa học là Barbourula kalimantanensis. Loài lưỡng cư này không cần trao đổi không khí qua phổi nhưng chúng có khả năng lấy lượng oxy cần thiết thông qua da. Đây cũng là loài cóc hiếm hoi nhất trên thế giới. Các nhà khoa học đã gặp và định danh loài cóc này cách đây đến 30 năm nhưng đến nay chỉ có vài vật mẫu được phát hiện. Có kích thước khoảng 5cm lúc trưởng thành, loài cóc này thường sống ở những vùng nước lạnh giá và chảy xiết. Góc B.kalimantanensis thiếu hẳn phổi và chỗ trống ấy được thay thế bằng các cơ quan nội tạng khác.

David Bickford, nhà sinh học chuyên ngành tiến hoá tại Đại học Quốc gia Singapore, cho biết: “Chúng tôi nhận thấy dạ dày, lá lách, gan nằm ở vị trí mà đáng lẽ là của hai lá phổi. Điều thú vị là chúng tôi còn phát hiện một ít sụn bất thường ở quanh khu vực này”. Tình trạng thiếu phổi ở loài cóc này cũng có cái lợi của nó: Chính nhờ không có phổi mà loài cóc này có thể khiến cho cơ thể trở nên dẹt, tăng bề mặt da giúp chúng hấp thụ oxy ở trong vùng nước lạnh nhưng giàu oxy một cách hữu hiệu. Cũng vì không có phổi, chúng không cần phải nổi trên mặt nước mà có thể lặn chìm và được dòng nước cuốn trôi đi đây đi đó dễ dàng.

Loài chuột chũi trần trụi không sợ acid

6 loài động vật trong thế giới tự nhiên có cơ chế đặc biệt - Ảnh 6

Loài gặm nhấm này được liệt vào danh sách những con vật xấu đến “ma chê quỷ hờn”. Thân thể trần trụi, da lại nhăn nheo. Đặc biệt, chúng thuộc loài máu lạnh – một đặc tính riêng của các loài cá và bò sát. Một nghiên cứu mới đây còn phát hiện thêm một đặc điểm khác nữa của loài gặm nhấm này: chúng không có cảm giác với những đau đớn do acid gây ra! Chính điều này đã làm cho các nhà nghiên cứu vô cùng ngạc nhiên bởi vì tất cả các loài động vật có xương sống đều nhạy cảm với acid. Ngoài ra, chuột chũi thường được đánh giá là loài có cơ quan xúc giác rất nhạy, bù lại cho thị giác kém phát triển khi sinh sống trong những hang tối.

Trong khi đó, theo lời của Thomas Park, nhà sinh vật học thuộc Đại học Illinois (Chicago, Hoa Kỳ) đã bỏ rất nhiều công sức để nghiên cứu, loài chuột chũi này thiếu hẳn chất P, loại chất đem lại cảm giác đau đớn ở động vật. Khi nhóm nghiên cứu sử dụng một loại virus nhằm chuyển gène mang chất P vào một chân sau của những con chuột nuôi trong phòng thí nghiệm, chính gène này đã phục hồi khả năng nhận biết những đau đớn gây ra bởi chất capsaicin như những loài động vật khác ở bộ phận này của cơ thể.

Tuy nhiên, loài chuột chũi này vẫn không hề cảm nhận được sự đau đớn do acid gây ra, ngay cả sau khi được truyền gène mang chất P. Các nhà khoa học công nhận rằng đây là loài động vật duy nhất trên hành tinh xanh hoàn toàn “trơ” đối với acid. Đâu là bí ẩn của hiện tượng kỳ lạ này? Sở dĩ loài chuột chũi này có được khả năng kỳ lạ này là do chúng đã thích nghi với điều kiện sống trong những hang hồ chứa đây khí carbon dioxide (CO2).Trong những không gian chật chội và kín mít như thế, acid tích luỹ trong mô của chuột chũi rất nhiều.

Thomas Park cho biết: “Chúng ta thường hít không khí với mức CO2 thấp hơn 0,1%. Khi phải ở trong môi trường có mức CO2 cao 5%, chúng ta có cảm giác nóng rát và nhức nhói ở mắt và mũi. Trong khi đó, loài chuột chũi trần trụi này phải sống trong môi trường có mức CO2 cao đến 10%.” Người ta hy vọng loài chuột chũi này sẽ dọi ánh sáng cho các nhà khoa học tìm ra cơ chế cảm nhận acid ở người và điều này sẽ có ý nghĩa vô cùng to lớn cho nhân loại trong tương lai.

Nguồn tổng hợp


 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *